Volgens veel esoterische theorieën was er lang geleden een zeer ver gevorderde beschaving, die door een rampzalige kosmische catastrofe ten onder ging. Zou een relatief kleine groep zeer intelligente mensen in staat zijn hetzelfde te doen als een complete wereld met normaal begaafden?
Wereld vervelend voor hoogbegaafden
Wie wel eens op een bijeenkomst van academici of een slimmerikenclub komt, weet dat er nogal vaak botsingen zijn tussen het theoretische ideaal en de praktijk. Voor zeer hoogbegaafden, met een IQ boven de 160, is deze wereld eigenlijk een weerbarstige plaats. Dingen lijken onlogisch georganiseerd. Niemand, behalve andere hoogbegaafden, begrijpt ze helemaal. Hoogbegaafden worden voortdurend geremd door het gebrek aan logica in hun omgeving. Ideeën zijn te hoog gegrepen en lopen onvermijdelijk dood door een visieloze uitwerking. Dingen sluiten niet aan.
Zou een kleine eilandbeschaving van hyper-slimmeriken hebben kunnen bestaan?
Wet van de Grote Aantallen
Dat komt omdat deze wereld is aangepast aan mensen met een IQ van rond de honderd. Dat is ook logisch, daar zijn er de meeste van. Als je een apparaat uitvindt dat alleen echt handig is voor iemand die de Mensatest passeert, is je markt met 2% niet bijster groot (al vinden veel elektronicaliefhebbers al die coole knopjes waar ze niets van snappen machtig mooi). De oplagecijfers van Story of Privé zijn duizenden malen groter dan die van het zeer kleine grachtengordelblad voor de met uitsterven bedreigde christensocialisten Roodkoper (of nu: Huis der Liefde). En laten we het maar niet over de Six Sigma Society hebben, waarvan maar een op de miljoen mensen aan de toelatingseisen voldoet. Van een potentiële markt van zevenduizend mensen zal je geen miljonair worden.
Eiland met genieën
Wat zou er gebeuren als je tien miljoen van die slimmeriken bij elkaar gooit? Een soort Silicon Valley zo groot als België dus. Stel, het Eiland der Atlantiërs heeft een gemiddeld IQ van 130, de toelatingsdrempel van Mensa. Zoals alle hoogbegaafden zullen ze een bloedhekel hebben aan dom werk. Voor je het weet komen er dus allerlei vernuftige machines om dingen als schoonmaken, landbouwkundig werk en dergelijke over te nemen. De hoogbegaafden zullen een natuurlijke afkeer hebben van stupiditeit, dus als fabrikant kan je het schudden als je met een Microsoft-achtig besturingssysteem aankomt.
Extreem ingewikkelde gesloten maatschappij
De groep hoogbegaafden zullen een zo ingewikkeld sociaal systeem scheppen dat ze al hun hersencapaciteit nodig hebben om in dit systeem te functioneren en vooruit te komen. Dit is bijvoorbeeld het geval in Japan. Japanners zijn met de Koreanen en de Hongkong-Chinezen misschien wel het slimste volk ter wereld (althans, volgens IQ-testen) met een gemiddeld IQ van 105. En inderdaad, Japanners zijn meesters in robotbouwen en het bedenken van arbeidsbesparende technieken.
Voor het Eiland der Atlantiërs geldt dat uiteraard nog veel sterker. Het zal dus een nogal zonderlinge samenleving zijn waar je als buitenstaander niet snel binnen komt. Of die je, als geboren en getogen Atlantiër, zal willen verlaten. Tenzij je dol op zwakzinnige mensapen bent en als god-koning over ze wilt regeren.Om dezelfde reden wil je die zwakzinnige buren uiteraard niet aan gevaarlijke technologie helpen. Voor je het weet gaan ze met hun wapens op plundertocht op jouw mooie eiland.
Survival of the smartest
Dan is uiteraard een goede vraag hoe er een selectiedruk kan ontstaan waardoor er een eiland van superslimme mensen ontstaat. Misschien wel door een soort Japans cultureel systeem met heel sterke hiërarchische regels. Wie niet slim genoeg is om het systeem te gamen, eindigt als hongerende putjesschepper of kinderoppas voor de handigste politici en wetenschappers. Of moet als soldaat aan de slag om een bloederige vete tegen een andere machtige familie te helpen beslechten. In de Chinese periode van de Strijdende Staten was dit eerder de regel dan de uitzondering.
Hoogmoed komt voor de val?
En stel, die wetenschappers doen op een dag een experiment dat ze maar beter niet hadden kunnen doen, een soort atoombom maar dan erger. Ze blazen hun eiland vol hoogmoedige slimmeriken tot sintels en worden een bron van legenden over een straf van de goden. Komt je al wat bekend voor?
Een heel vergezochte hypothese. Het is overigens ook zeer de vraag of er ooit iets als Atlantis bestaan heeft, behalve in Plato’s brein, maar ja, daar is dit Visionair voor…
Tijdens de Koude Oorlog was een kernoorlog een zeer reële dreiging. Het scheelde op bepaalde ogenblikken maar weinig, of de beschaving die we nu kennen had niet meer bestaan. Gelukkig is het Amerikaans en Russische kernarsenaal een stuk kleiner dan het was, maar een kernoorlog is nog steeds in staat om de aarde zware schade toe te brengen. Wat zouden de gevolgen zijn als er een wereldwijde of zelfs maar een beperkte kernoorlog uitbreekt?
Eindelijk een witte kerst vieren in de subtropen. Van een feeststemming zal bij een nucleaire winter waarschijnlijk geen sprake zijn.
Enorme stofwolken nemen alle licht weg
De gevolgen van een grootschalige kernoorlog op het klimaat zijn te vergelijken met die van een enorme asteroïdeinslag. De grote paddenstoelwolken van nucleaire explosies brengen grote hoeveelheden stof tientallen kilometers de atmosfeer in. Dat is de stratosfeer, de atmosferische laag boven de troposfeer. Omdat dit stof veel zonlicht absorbeert, wordt de lucht eromheen nog heter, wat het stof nog hoger in de atmosfeer brengt. Het stof maakt ook korte metten met de ozonlaag, waardoro veel meer schadelijke UV-straling het aardoppervlak bereikt.
In de stratosfeer regent het nooit. Belandt stof dus eenmaal in de stratosfeer, dan kan het maar op een manier verdwijnen: door de zwaartekracht of de stralingsdruk van de zon. Helaas werkt de zwaartekracht op microscopische deeltjes relatief veel minder sterk. Bij deze kleine afmetingen lijkt de lucht steeds meer op stroop. Het gevolg hiervan is dat de aarde wordt bedekt door een dikke deken die alle zonlicht tegenhoudt. En dat deze laag pas na een tot twee jaar begint weg te trekken.
Grote hongersnood
Dat is niet alleen maar slecht nieuws voor de planten. En van organismen die direct of indirect van planten leven, zoals de mens. Weliswaar zullen de meeste planten, enkele knolgewassen uitgezonderd, afsterven, maar als zaden kunnen ze jarenlang overleven. Het kost jarenlang wieden om de zaadbank van onkruidzaden in een moestuin uit te putten. Zaden van woestijnplanten kunnen zelfs eeuwen intact blijven.
De situatie voor dieren en de mens is veel vervelender. Uit fossiele overblijfselen van eerdere natuurrampen weten we bijvoorbeeld dat in het schemerduister enorme kluwens schimmels de overblijfselen van de bossen gaan verteren. Na een paar weken tot maanden is het voedsel op en zullen maar een handjevol overlevenden overblijven. Ze zullen met kakkerlakken en ratten moeten vechten om het laatste voedsel en de muffe lucht inademen. Stralingsziekte en vitaminetekorten zullen de overlevenden terugbrengen tot een schamele rest. Dan ontstaat het volgende probleem.
De zwaarste atoomexplosie ooit was die van de Sovjetbom Tsar Bomba op Nova Zembla.
Temperatuur daalt over het grootste deel van de wereld tot onder het vriespunt
Zelfs een matig grote vulkaanuitbarsting kan al oogsten laten mislukken door stof de stratosfeer in te blazen. Zo kende Europa in 1812 het “jaar zonder zomer”, waarin de oogsten mislukten. De oorzaak: de vernietigende uitbarsting van de vulkaan Tambora in 1812. Als vijftig bommen ter grootte van die op Hiroshima tot ontploffing worden gebracht, zal dit verwoestende vuurstormen in de steden opwekken. Vele miljoenen tonnen roet komen zo in de atmosfeer terecht, een veelvoud van wat vulkanen kunnen opwekken. Het effect hiervan betekent vrijwel direct een ijstijd, die kouder is dan de laatste IJstijd. In de belangrijkste landbouwgebieden daalt de temperatuur zelfs in de zomer tot onder het vriespunt. Kortom: dat wordt jarenlang hongerig bibberen in de vrieskou.
En dan… een nieuw begin?
Onze beschaving is zeer complex. Er is maar weinig voor nodig om deze totaal te ontwrichten. Zo is er van bepaalde essentiële onderdelen van computers soms maar één fabriek die het product maakt. Ook vereist dit veel vakkennis die voornamelijk in de grote steden is geconcentreerd. Overlevers met voldoende overlevingsvaardigheden om de twee jaar duisternis, vrieskou en hongersnood door te komen, zullen voornamelijk op het platteland wonen.
Als de berekeningen van sommige pessimisten uitkomen en de duisternis en vrieskou duren tientallen jaren, dan staat zelfs het voortbestaan van de hele mensheid op het spel. Mutaties en gebrek aan voldoende gezonde genetische variatie zullen de mensheid tot aan de rand van uitsterven brengen, misschien zelfs er overheen. Dus laten we hopen dat het niet zover zal komen.
Hoe bescherm je het beste jezelf en je naasten als geld van de ene op de andere dag niets meer waard is? Een visionaire verkenning.
In 2008 was het al bijna zo ver. Insiders zeiden achteraf dat het maar een paar uur had gescheeld of er was geen geld meer uit de pinautomaten gekomen. Sindsdien hebben we een zware economische depressie gehad die voorlopig enigszins voorbij lijkt te zijn. Het is de vraag of dat ook zo blijft. Er wordt nog steeds veel te veel geld bijgedrukt en het schulden maken – vooral in de Verenigde Staten, maar ook hier – gaat onverminderd door.Er is maar één goede oplossing om van die schulden af te komen: de centrale bank koopt ze op en druk euro’s bij. De kans is dus niet denkbeeldig dat er heel veel euro’s in omloop gebracht gaan worden.
Stel dat Zuid-Europa uit de euro stapt, dan betekent dat dat de Zuid-Europese euro’s deze kant op komen. Er zal dan kunnen gebeuren wat er ook in Argentinië gebeurde toen de peso niets meer waard werd. Op basis van de Argentijnse ervaringen dit scenario. Het eerste verschijnsel waarmee we in dit geval te maken zullen krijgen is dus hyperinflatie. Hyperinflatie is vooral schadelijk voor je spaargeld en je pensioen. Op basis van dit verschijnsel de onderstaande tips.
Tip 1: doe iets nuttigs met je spaargeld en betaal schulden af
Een grote zak rijst betekent een maand eten voor uw gezin.
Als de Europese Centrale Bank namelijk oninbare schulden opkoopt en omruilt voor euro’s, de zogeheten nucleaire optie, betekent dit per saldo een zware inflatie. Naar schatting zijn er rond de duizend miljard euro aan probleemschulden, bijna tweeduizend euro per Europeaan. Als die schulden verdwijnen, betekent dat dus een behoorlijke inflatie. Dit is heel vervelend voor de bezitters van spaargeld. Dat wordt door de inflatie namelijk niets meer waard.
Tip 1 is dus: zorg dat je van je spaargeld of pensioenaanspraken afkomt. Ongeveer drie tot zes maandsalarissen spaargeld is voldoende. Hier goud van kopen, dat op een bank wordt opgeslagen in plaats van in je huis is niet al te slim. Het is verstandiger om je spaargeld te gebruiken voor vrekkeninvesteringen. Vrekkeninvesteringen zijn uitgaven die er voor zorgen dat je minder geld nodig hebt om te leven. Een voorbeeld: je huis goed isoleren, een moestuin aanleggen, fruitbomen in je tuin planten, zonnepanelen en/of een warmtepomp plaatsen. Investeringen die altijd een goed rendement opleveren. Meer tips hier. Ook je schulden afbetalen, vooral met een hoge rente, is een goed idee.
Tip 2: zet de rente van je hypotheek vast.
Bij de komende hyperinflatie wil je niet twintig procent rente per jaar of iets dergelijks moeten betalen. Het is dan het verstandigste, de rente voor een jaar of vijf of tien vast te zetten. Je zit daarna op rozen. Je huis is in euro’s veel meer waard geworden terwijl de hypotheekschuld gelijk gebleven is.
Tip 3: Open een bankrekening in een land met veel grondstoffen of goud en weinig schulden
Mijd de eurozone en de Verenigde Staten, waar de problemen met schulden nog veel groter zijn. Landen waar je op moet letten zijn Canada of Australië. Beide zijn dunbevolkt, etnisch homogeen, goed georganiseerd en bevatten veel grondstoffen, denk aan ijzererts, uranium en teerzandolie, waar de Australiërs en Canadezen op dit moment veel geld mee verdienen. Een bankrekening met Canadese of Australische dollars is dus waardevaster dan een euro- of dollarrekening. Zwitserland overweegt volgens sommige bronnen weer over te stappen op de goudstandaard. Dat zou ook Zwitserland een interessante keuze maken. Houd er echter rekening mee dat je weinig aan die bankrekening hebt als de internationale handel in elkaar stort.
Olie wordt steeds schaarser. Als er niet op tijd alternatieve energiebronnen worden gevonden, kan er een tijdelijke crash optreden. Op dit moment is het een race tegen de klok. Vooral zonne-energie wordt snel goedkoper, maar zal het op tijd zijn om het dalen van de olieproductie op te vangen? In het pessimistische scenario dat we hier bestuderen, komt zonne-energie te laat. Dit betekent in de praktijk dat de economie ophoudt te functioneren. Dit scenario is veel ernstiger en betekent dat je je druk moet maken. Niet alleen over je bezit, maar ook over je persoonlijke veiligheid.
Tip 4: Kies je woonplek met zorg.
Als de maatschappij rond je krakend tot stilstand komt, is het geen goed idee om met een grote kluit hongerige mensen op elkaar te zitten. Er zijn altijd mensen die dan de behoefte hebben agressief te worden en van anderen te stelen wat ze nodig hebben, vooral als dat ongestraft kan. In een provinciestad of een dorpje zit je beter. Er is daar meer sociale controle. Ook is er daar meer ruimte voor een moestuintje.
Tip 5: Sla voor een paar maanden eerste levensbehoeften in
Productieve legkippen leggen bijna elke dag een ei.
Gedroogde peulvruchten blijven jaren goed. Peulvruchten zijn ook gezond. Hier een paar kilo van inslaan, het liefst van zoveel mogelijk verschillende soorten, is dus toch al een verstandig idee. Ook kan je hier zeer gezonde en EHEC-vrije taugé van maken. Een grote zak (20 kg) rijst of meel is voldoende voor een maand of langer. Dit geldt ook voor andere gedroogde producten. Gebruik je fantasie. Blikken inslaan is ook verstandig. Kaas en gedroogd vlees, denk aan salamiworsten, rookworsten en dergelijke zijn ook absoluut een aanrader. Stel een evenwichtig voedingspakket samen. Diepvriesproducten zijn geen goed idee: als de stroom uitvalt, niet denkbeeldig in tijden van economische ineenstorting, heb je een probleem. Zorg ook voor een EHBO-doos een een goede huisapotheek.
Tip 6: Zorg voor handelswaar
Als geld waardeloos wordt, is het verstandig andere waardevolle zaken die lang goed blijven achter de hand te hebben. Denk aan koffie of chocolade. Het grote aantal alcohol- en nicotineverslaafden zal sterke drank en tabakswaren altijd schaars en gewild maken. Ook dagelijkse benodigdheden als zeep, scharen, zakmessen, een slijpsteen, laarzen, duct tape en dergelijke worden zeer gewild. Hiermee kan je je provisiekast weer vullen of andere dingen krijgen die je nodig hebt.
Tip 7: Fiets.
Zorg voor een goede en sterke fiets, die je ook zelf kunt repareren. Met een fiets kan je redelijk snel vooruit komen zonder dat er brandstof nodig is. Een absolute must als je grotere afstanden moet afleggen voor voedsel of andere zaken. Fietsen waren tijdens de Hongerwinter van levensbelang.
Tip 8: Leer jezelf een nuttig ambacht
Als de economie echt uiteen valt, zijn vaardigheden als zelf groente kunnen kweken, elektronica repareren of kleren maken letterlijk goud waard. Zorg dat je meerdere van dit soort vaardigheden leert. Vooral technische vaardigheden, zoals het repareren van apparaten, zullen gewild zijn.
Tip 9: Neem een moestuin en kippen.
De kans is ook groot dat de voedselvoorziening in elkaar stort. In ieder geval zal elke besparing meegenomen zijn. Doe dus wat aan tuinieren. Probeer je tuin van zoveel mogelijk eetbare planten te voorzien. Ook het houden van kippen is een goed idee. Kippen leggen bijna elke dag een ei en kunnen etensrestjes krijgen. Zorg ook voor voldoende zaaizaad. Heb je weinig ruimte, kweek dan wat verse groenten zoals tomaten of sla in potten. Of kiem peulvruchten.
Tip 10: Ga netwerken, vooral in je directe omgeving
Alleen red je het niet. Het grootste deel van ons bestaan zijn mensen afhankelijk geweest van de mensen in hun directe omgeving. Nu is dat anders, want de centrale overheid verzorgt dingen als inkomen en dergelijke. Als de economie werkelijk totaal in elkaar stort, is er geen overheid meer. Daar is dan geen geld meer voor. Je zult dan moeten samenwerken met de mensen in je geografische omgeving, zoals je buren. Ook reizen over langere afstanden wordt immers veel moeilijker als er geen benzine meer is en er nauwelijks meer treinen rijden. Aan je vrienden aan de andere kant van het land heb je dan niet zoveel.
De totale ineenstorting is de volgende fase. Dat betekent dat ook de infrastructuur niet meer werkt. Geen gas, water en elektriciteit meer dus. Ook met deze eventualiteit kan je rekening houden.
Tip 11: zorg voor een onafhankelijke elektriciteitsvoorziening, al is het maar weinig.
Met deze brikettenmaker maak je brandstofbriketten van oud papier.
Radio’s en tv’s, zo ook coole mobiele gadgets werken op elektriciteit. Batterijen raken snel leeg. Wordt de elektriciteit van het net gehaald, dan is alle elektronica niet meer te gebruiken. Probeer dus voor elektrische apparatuur mechanische alternatieven te vinden. Waar dat niet kan, in het geval van radio, telefoon, computer en televisie bijvoorbeeld, kan een accu in combinatie met een zonnepaneel of dieselgenerator uitkomst bieden. Zorg in het geval van een generator wel voor voldoende brandstof voor bijvoorbeeld een maand. Probeer uit of alle apparatuur werkt.
Tip 12: Zorg voor brandstof
Huizen worden in de winter onbewoonbaar zonder verwarming. Het nachtmerriescenario is dat hartje winter de gastoevoer wordt stilgelegd. Ook eten koken is lastig zonder gas of elektriciteit. Een allesbrander of open haard wordt dan zijn gewicht in goud waard. Ook een zonneboiler kan nuttige aanvullende diensten bewijzen. Een paar kubieke meter brandhout is een uitkomst tijdens een koude winter. Ook kan de kachel of open haard worden gebruikt voor een barbecue binnenshuis of om zelf brood te bakken. Maak van je oude papier brandstofbriketten. Zorg ook voor een ruime voorraad warme dekens. Eeuwen geleden, toen Slochteren nog een slaperig dorpje ergens in het verre noorden was, losten de mensen dit probleem zo op.
Tip 13. Oefen alvast.
Om tot het getal dertien te komen, deze afsluitende tip. Doe eens een dag, alleen of met je gezin of vrienden, alsof de elektriciteit niet meer werkt of het gas is uitgevallen. Organiseer een binnenhuisbarbecue rond de open haard. Oefen deze en andere belangrijke overlevingsvaardigheden. Hopelijk is het niet nodig en blijft het alleen een spannende oefening.
Stel, een uitvinder slaagt er in om een overvloedige, gratis energiebron uit te vinden. Elektriciteitsmeters worden uit huizen gesloopt, want het loont toch de moeite niet meer de meterstanden op te nemen. Wat zijn de gevolgen?
Energie, de verborgen kostprijs
Wakker worden in dit luxe resort? Het kan met voldoende energie voor iedere aardbewoner.
Hoe hoger ontwikkeld onze economie wordt, hoe duidelijk het wordt dat in feite alle economische activiteit draait om het op de een of andere manier omzetten van energie. Atomen zijn immers (vrijwel) onvernietigbaar. Een product maken, betekent de atomen van de grondstof herschikken. Een stijging of daling van de olieprijs heeft direct gevolgen op de economische ontwikkeling. Bij de laatste recessies, zoals van 1973 en 2009, bestond er een duidelijke samenhang met een hoge olieprijs (waardoor diverse zeepbellen in elkaar stortten). Olie heeft deze grote invloed omdat het de enige belangrijke energiebron is met sterke prijsfluctuaties, maar uiteraard zijn er ook andere energiedragers (aardgas, steenkool) waarvan grote schommelingen van de prijzen vergelijkbare effecten hebben.
Als de energie overvloedig wordt, kunnen we in principe alle atomen die we maar nodig hebben uit onze omgeving plukken en op een andere manier aan elkaar rijgen. Kortom: een wereld van overvloed. Wil je massief gouden tegels in je badkamer? Met voldoende energie kan je zelfs uit zeewater goud winnen. Ramen van onbreekbaar diamant? Geen punt, om diamant te maken hoef je alleen maar koolstof samen te persen. Als je maar genoeg energie hebt, krijg je het allemaal voor elkaar. We kunnen dan met gemak iedere aardbewoner in een luxueus paleis laten wonen.
Beperkende factoren: ruimte, afvalwarmte en aandacht
Enkele dingen blijven echter schaars. Zo kunnen we onze planeet niet groter maken dan de 510 miljoen vierkante kilometer die deze groot is. Gelukkig kan je met voldoende energie wel vele extra aardes bouwen of ruimtestations die efficiënter met materie omspringen dan een massieve planeet die slechts een dun voor leven gastvrij filmpje biedt. Stel je sloopt Venus uit elkaar en laat waterstof van Jupiter komen om er holle aardes van te maken. Je kan dan een veelvoud van de aardse oppervlakte creëren. Die verlicht je dan met een kunstzon.
Een tweede probleem dat blijft is de afvalwarmte. Als mensen over energie praten, bedoelden ze eigenlijk wat een natuurkundige vrije energie of Gibbsenergie noemt. Dat is de energie die te gebruiken is om nuttige arbeid te verrichten. Als die arbeid is verricht, is die energie er nog steeds, maar dan in de vorm van warmte waar je (behalve in hartje winter) niets meer mee kan. Die warmte moet worden afgevoerd. Hoe meer arbeid je verricht, hoe groter dat probleem wordt. Al te veel energie kunnen we dus niet op aarde verbruiken. Wordt dat teveel, dan sterven we de hittedood. De grootste energieslurpende processen kunnen we daarom beter elders in het zonnestelsel onderbrengen.
Een derde beperking is de hoeveelheid aandacht. Het aantal mensen blijft hetzelfde. Ze worden alleen veel rijker. Het zal steeds moeilijker worden de aandacht te trekken van een medemens, want rijke mensen interesseren zich minder voor anderen dan armen. Daar staat tegenover dat je alleen contact zult leggen met mensen die je ziel goeddoen. Vriendschappen en liefdesrelaties zullen vooral gaan draaien om het innerlijk en niet meer om uiterlijk of status. Je kan uren de tijd voor je geliefde nemen, niet afgeleid door wie of wat dan ook. Je kan ook met een groep vrienden een nieuw project opzetten. Een race met zonnezeilen naar Pluto? De Sagrada Familia nabouwen van ijs op Ganymedes? Een levensvorm ontwikkelen die het uithoudt in de atmosfeer van Jupiter? The sky is the limit…